Molen 11 en 12

De Rosoliemolen

aan de haven

1808 – 1832

Deze rosoliemolen stond vlakbij de windoliemolen iets voorbij de nog steeds bestaande waterpeilplaats aan de dijk. Mogelijk is deze molen in bedrijf gekomen nadat de functie van de windoliemolen wijzigde naar houtzaagmolen, omdat daar meer aan te verdienen viel. Denk aan de naastgelegen scheepswerf, die ongetwijfeld een afnemer van hout zal zijn geweest.

In het archief “Beschrijving van handel en nijverheid in Nederland” wordt in 1808 gesproken over “een rosoliemolen annex zeepziederij. Vaak werden grondnoten, hennepzaad, lijnzaad en andere plantaardige oliën  gebruikt. De naam groene zeep is ontstaan door het gebruik van hennepolie, die tot het midden van de 19e eeuw gebruikt voor deze zeep.

Olie-houtzaag- pel en windkorenmolen

aan de Dijk bij de Haven

1730 tot 1823

Op 19 dec 1730 wordt een wind-oliemolen bij Wageningen in erfpacht uitgegeven. Voor Anthonie van der Harten, beneffens Bartholt en Jan Suirmond. Onder de bepaling dat “de Wintolymolen in genen coorn of andere molen mag veranderen”. Dit onder invloed van nog steeds het Dwangrecht. Inzet tekening Hendrik Hoogers (1786).

In 1809 vraagt F.J. Beek toestemming om op eigen kosten de grond op te hogen om een loods te kunnen plaatsen om hout en producten veilig en droog te kunnen opslaan.    “Requestrant heeft proefondervindelijk al veel schade en nadeel door ontvreemding moeten ondervinden.” Inmiddels wordt er in dit verzoek ook gesproken dat eigenaar F.J.Beek geapprorieerd (veranderd) is tot een olijslagerij, pellerij, mitsgaders (bovendien) houtzagerij. Eerst pletten met de kollerstenen of kantstenen (foto), dan werd het geplette zaad verwarmd en in de buul geschept(paardenharen zak). Daarna werd met het slagwerk de olie er uit geperst. De olie werd gebruikt voor verlichting, zeep, smering, voeding, enz.

 In 1812 klagen de eigenaren van de Eendracht over de onwettig verrichte verbouwing aan de oliemolen bij de haven, die nu zelfs ook een graanmaalfunctie had gekregen. Het schept dan ook geen verbazing dat Nicolaas Pannekoek & Cs, tevens eigenaren van De Eendracht, als kopers worden genoemd van de grond en het geheel. Ook hier was net als de koop van de rosmolen bij de Nudepoort klaarblijkelijk het doel om de concurrentie weg te kopen!

Op 24 sept 1823 worden de onderdelen van de oliemolen geveild in etablissement Het Geldersch Welvaren.

In 1834 wordt de grond doorverkocht  met bepaling, “dat eenen volgenden eigenaar zich verbindt of verpligt om op het gekochte geenen koornmolen te doen bouwen”!

De molen stond iets voorbij het waterpeil tegen de dijk aan. 
Bron: foto Hans Dobbe

Deze informatie is onderdeel van de 4,5 km lange wandeling ‘Op stap langs wind, water en paardenkracht, 6 eeuwen Wageningse molens’. Meer informatie over deze wandeling vind je op de website van Molenmarkt Wageningen. Hier vind je ook een plattegrond met daarop de route. De locatie van de volgende ‘molen’ op deze route is de ‘Stoomkoren- en Schorsmolen’. Ga hiervoor naar de Veerstraat 55, de plaats van de QR-code bevindt zich daar op het muurtje voor het huis.